Kırım Müftüsünden çarpıcı açıklamalar

muftu


Kırım Müftüsü Emirali Ablayev: Rusya geldi diye Kırım’ı terk edemeyiz

Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) eski başkanı ve Ukrayna Milletvekili Mustafa AbdulcemilKırımoğlu ile ondan görevi devralan Refat Çubarov’un, Kırım’ın ilhakından sonra Rusya karşıtı bir politika izlemesi, Kırım’da kalıp Rusya ile uyum içerisinde çalışmaya devam eden Kırım Müftüsü Emirali Ablayev’i karşı karşıya getirdi. 1999 yılında yapılan II. Kırım Müslümanları Kurultayı’nda Kırım müftülüğüne getirilen Ablayev, 18 yıldır aynı görevi sürdürüyor.

Milli Gazeteden Timuçin Mercanoğlu’nun özel röportajı

Rusya tarafından 2014 yılında ilhak edilip sonrasında yapılan referandumla Rusya Federasyonu’nu oluşturan Cumhuriyetler arasına katılan Kırım üzerinden başlayan siyasi tartışmalar ve kutuplaşmalarda adı en çok geçen isimlerden biri olan Kırım Müftüsü Emirali Ablayev ile uzun uzadıya konuştuk. 

 

Kırım Tatar Milli Meclisi (KTMM) eski başkanı ve Ukrayna Milletvekili Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu ile ondan görevi devralan Refat Çubarov’un, Kırım’ın ilhakından sonra Rusya karşıtı bir politika izlemesi, Kırım’da kalıp Rusya ile uyum içerisinde çalışmaya devam eden Kırım Müftüsü Emirali Ablayev’i karşı karşıya getirdi. 1999 yılında yapılan II. Kırım Müslümanları Kurultayı’nda Kırım müftülüğüne getirilen Ablayev, 18 yıldır aynı görevi sürdürüyor. 

 

Rusya’nın Kırım’ı 27 Şubat 2014 tarihinde ilhakından sonra Kırım Tatar siyasetçi, işadamı ya da din adamları arasında bir kutuplaşma yaşanmıştı. Kırım’ın Ukrayna’ya ait olduğunu savunanlar ya da Rusya’nın ilhakını tanıyanlar şeklinde iki farklı safta yer alan Tatarlar arasında bir muhalefet başlamıştı. KTMM eski Başkanı Kırımoğlu ile halefi Çubarov gibi birkaç daha Rusya karşıtı Tatar politikacının Kırım’a girişlerine, Rusya tarafından 5’er yıl yasak konulmuştu. 

 

Kırım Müftüsü Emirali Ablayev, izlenen Ukrayna yanlısı politikaların Tatarları ‘vatansız’ bırakabileceği endişesini şu sözlerle dile getiriyor: “Rusya 27 Şubat 2014’te Kırım’ı aldı diye vatanı mı terk edeceğiz. Tabi ki de hayır. Kırım’a Japonlar da gelse Kırım’ı terk etmek olmaz.” Dolayısıyla Müftü Ablayev, Kırım’daki hâkim güç Rusya ile uyumlu çalışmayı daha mantıklı buluyor. Kırım’daki Müslümanlar deyince akla Kırım Tatarları geliyor. Müftü Ablayev, Müslümanları temsil ederken özelde de Tatarların müftüsü konumunda.

 

Kırım Müftüsü Emirali Ablayev ile İstanbul’da gerçekleştirdiğimiz geniş kapsamlı röportajımızda, Kırım hakkında merak edilen sorulara cevap aradık.

 

JAPONLAR DA GELSE KIRIM’I TERK ETMEK OLMAZ”

 

-Yıllarca beraber çalıştığınız Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu, Refat Çubarov gibi isimlerin sizin Rusya’ya karşı kendileriyle aynı siyasi görüşte olmadığınız için hakkınızda “hain”, “Rus işbirlikçisi” gibi ağır eleştirileri var. Bu konuda neler söylersiniz?

 

Bana söyleyecek lafları, milletine söyleyecek bir şeyleri varsa gelsinler Kırım’da konuşalım, çalışalım, mücadelemizi beraber yapalım. Kiev’de oturup öyle yapın, böyle yapın demek kolay. Eğer bize yol gösterici bir nasihatleri varsa söylesinler. Yıllarca bekledik ama hiçbir şey söylemediler. Çünkü ne yapacaklarını kendileri de bilmiyor. Biz tarihimizi çok iyi biliyoruz. 1783 yılından bu yana göç eden Tatarların Türkiye’deki sayısı 5 milyon civarında. Eğer biz de Kırım’dan çıkarsak nasıl geri döneceğiz. Geri döndürecek bir planları var mı? Hayır, yok.

 

KIRIM’I TERK EDEMEYİZ

 

Rusya 27 Şubat 2014’te Kırım’ı aldı diye vatanı mı terk edeceğiz. Tabi ki de hayır. Kırım’a Japonlar da gelse Kırım’ı terk etmek olmaz. Biz vatanda doğmadık. Özbekistan’da sürgünde doğduk. Anamız, babamız hep vatan Kırım’a dönmemizi nasihat ederdi. 1987’de Kırım’a döndüm. O zaman hiçbir şey yoktu. Rusya’ya ya da Ukrayna’ya yerleşebilirdim. Ama gitmedim. Babam bana, ‘köyüne gidip ev alacaksın’ dedi. 

 

KURULTAY’IN KARARI UYGULANMADI

 

Rusya Kırım’ı kendisine bağladıktan sonra 2014 yılında Kırım Tatarların en üst karar organı olan Kırım Tatar Milli Kurultay’ı toplandı ve orada şu karar alınmıştı: Rusya, Ukrayna ve ABD’ye mektup yazılıp Kırım Tatar Özerk Cumhuriyeti talep edilecekti. Ama o mektuplar hiçbir yere gönderilmedi.  

 

KIRIM’A DÖNSÜNLER

 

-Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu ve Refat Çubarov gibi liderlerin Kırım’a girişleri 5’er yıl yasaklanmıştı. Bu konuda neler söylersiniz?

 

(Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu, Refat Çubarov) O kadar hizmet ettiler. Doğruları yanlışları oldu. Ama bugünkü vaziyetleri yanlış. İstiyoruz ki, Kırım’a, anavatana dönsünler. “Rusya bizi Kırım’a almıyor” demesinler. Bunu öyle yapan kendileri. Sen istersen vatanına gelmeyi, o zaman millet gelir alır seni. 

 

MÜFTÜLÜĞÜMÜZ DİM DİK AYAKTA VE ÇALIŞMAKTA”

 

Rusya’nın Kırım’ı ilhakından sonra adını duyuran Tavriya müftülüğü size alternatif olarak mı ortaya çıkarıldı?

 

Bize karşı olan Tavriya müftülüğü Ukrayna zamanında ortaya çıktı. Kiev’deki Ahmet Tamim’in talebeleridir onlar. Kırım müftülüğüne alternatif olarak meydana getirildiler. Rusya Kırım’ı aldıktan sonra tüm dini idarelere serbestlik tanıdı. Bize karşı kurulan Tavriya müftülüğü yöneticileri sandı ki, Rusya, Kırım müftülüğünü kapatıp kendilerini destekleyecek. Ama bu öyle olmadı. Şükürler olsun müftülüğümüz dim dik ayakta ve çalışmakta. 35-40 çalışanımız var. Dini alanda sıkıntımız yok.

 

-KTMM size alternatif olarak Ukrayna Kiev’de yeni bir müftülük kurdu. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

 

Ne isterlerse onu yapsınlar. Kırım’da hiçbir geçerliliği olmayacaktır. 

 

MÜSLÜMANLARA BASKI YOK”

 

-Rusya’nın Kırım’daki Müslümanlara baskısı var mı?

 

Ben 16 senedir müftü olarak görev yapmaktayım. Ukrayna zamanında yani 1991-2014 yılları arasında atalarımızdan kalan camilerin tamiratına, çeşitli prosedürler göstererek izin vermemişlerdi. 2007 yılında Ukrayna zamanında Seyid Settar Camii’nin yeniden ihyası için bir anlaşma yapılmıştı. Fakat aradan geçen 7 seneye rağmen tamamlanamamıştı. Rusya geldikten sonra 1 buçuk yıl içerisinde camimizin açılışını yaptık. Ben birisini kötülüyorum, birisini aklıyorum gibi anlaşılmasın. Ben olanları söylüyorum. Türkiye’deki Kırım Tatar diasporası ‘o kötü bu iyi’ demesin. Kırım’da Ukrayna ve Rusya dönemini mukayese etmek ve görmek istiyorlarsa gelip baksınlar. 

 

DİNİNİ BİLEMEYEN BANA LAF SÖYLEYEMEZ”

 

-Rusya’nın Kırım’ı ilhakına karşı Numan Çelebicihan taburunu kuran işadamı Lenur İslamov’un sizi eleştiren açıklamaları var. Bu konuda neler söylersiniz?

 

Dini yaşamayan, dinini bilemeyen bir insan kalkıp bana laf söyleyemez. Benim hakkımda ‘müftü sapkındır’ ifadelerini içeren bir fetva yayınladılar. Fetvayı da Türkçe okudular. Çünkü Kırım Tatarları Türkçeyi iyi bilmez. Rusçayı iyi bilirler. Millet anlamasın diye Rusça okumadılar. Bunlar Kırım’daki Tatarları aldatmak istiyorlar.

 

SİYASETİ SİYASETÇİLER YAPSIN”

 

-Gelecekte siyasete girmeyi düşünür müsünüz? Mesela Rusya Duma’sına seçilmek ister misiniz?

 

Ben siyasete girişmem. Siyaseti siyasetçiler yapsınlar. Bize Kırım Tatar Milli Kurultay’ında verilen müftülük görevini Kurultay’ın sonuna kadar yerine getirmeye çalışacağız. 

 

-Siz de KTMM üyesi ve Kırım Tatar Milli Kurultay’ının yönetimindeydiniz? Ama bu yapının siyasi bir yönü var?

 

Kurultay’da bizim olmamız din, namus üzerineydi. Ben orada siyaset yapmadım. Kurultay’da olmamızı isteyenler de başkanlarımızdı. Biz her zaman derdik; bizi siyasete sokmayın. Meclis’te benim olmama gerek yok. Ben sadece müftülüğümü yapayım derdim.

 

TÜRKİYE İLE KIRIM MÜSLÜMANLARININ İRTİBATI YÜZYILLARDIR SÜRÜYOR

 

-Kırım’daki Müslümanların Türkiye ile irtibatı hiç kesildi mi?

 

1774 yılında Küçük Kaynarca anlaşmasıyla Kırım Müslümanları dini işlerinde hilafete bağlı olacakları şartı vardı. Türkiye ile dini bağlar hep devam etti. 18 Mayıs 1944 sürgünü ile 1991’de Kırım müftülüğü kurulana kadarki arada bir boşluk oluştu. 1991’de Komünizm yıkıldıktan sonra bizim reislerimiz Kırım Akmescit’teki Kebir Camii’ni yeniden inşa ettiler ve müftülüğümüzü açtılar. Türkiye Diyanet’inden 1993 yılında bize geldiler. O tarihten bugüne Türkiye’den gelen hocalarla beraber çalışmaktayız. Uçak krizi sonrası küçük bir kesinti olmuştu. Bu kriz şükür çözüldü. 

 

-Kırım’a Türkiye’den giden resmi görevli imamlar uçak kriziyle birlikte sıkıntı yaşamışlardı. Bu durum düzelecek mi?

 

Uçak krizinden sonra bir hafta içinde Türkiye’den gelen imamlar geri gönderildi. Sadece oturum izni olanlar kalabildi. Şükürler olsun ki, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin’in anlaşmaları bizi sevindirdi. Yakında Türkiye’den imamlar yeniden gelecektir.

 

DARBE BAŞARILI OLSA BİZ YANMIŞTIK”

 

-15 Temmuz FETÖ darbe girişimi hakkında ne söylersiniz?

 

Biz Ukrayna’dan Rusya’ya geçtik diye tereddüt etmedik. Farkı var mı? Yok. Ama bizim çok tereddüt ettiğimiz, gece gündüz uyumadığımız 15 Temmuz FETÖ darbe girişimi eğer başarılı olmuş olsaydı o zaman biz yanmıştık. Bize bugün ‘nasılsınız’ diyecek kimse kalmazdı. 


Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir