Kırım hakkında okumanız gereken kitaplar

kirim-kapak

Kırım’ın tarihinden siyasetine, edebiyatından müziğine varıncaya kadar her konuda bilgi sahibi olmak için okumanız gereken bazı kitapları derledik. Osmanlı dönemi Kırım’ından Çarlık ve Sovyet Rusya’sı dönemini birebir sizlere yaşatacak bazı kitapları listeledik. Özellikle Kırım’ın kadim ve yerli halkı Tatarlar hakkında da geniş bilgiler edineceksiniz.

İşte o kitaplara şöyle bir göz atın…

KIRIM TATARLARI

kirim-tatarlari

Ruslara göre Kırım kesinlikle bir sömürge değil, aksine eski çağlardan beri Rus toprağıdır ve dolayısıyla Rusların oraya gelişi bir istila değil, atalarına ait olan toprakların istirdatıdır.

Cesetlerin köy ve kasaba sokaklarında tepeleme yığıldığı 1931-1933’iin korkunç kıtlık yıllarında yabancı vapurlar Kırım limanlarında ara vermeksizin altın gibi buğday yokluyorlar, borularla tankerlere şıra doldumyorlardı. Korkunç kıtlık geride kalan herkesi biçti. Kendi mahsulünden mahrum bırakılan Kırım Türklerine bu bölgeye mahsus yiyecek maddesi .sokulmuyor, insanların sokaklarda köpek gibi açlıktan ölmesi zevkle seyrediliyordu. Çünkü onlar insan değildi..

Ruslara göre Kazaklar, Kırgızlar, Tatarlar Cengiz’in ve Timur’un torunlarıydılar ve Amerika’da Kızılderililere nasıl muamele edilmişse, onlara da öyle muamele edilmeliydi. Ya peki Naziler? Onlar da Reich’a katıldıktan sonra Kırım’da Tatarlara yer olmadığı kanaatindeydiler. İlk ırkçı Nazi teorisine göre “Moğol, Tatar ve Kırgız aşağı ırkla eşdeğer kelimelerdi ve Rusya’nın Asyalaşması ırkî saflığını yok etmişti.” 1943’lerde bile Almanya’da gösterilmek üzere yapılmış bir propaganda filminde Almanlar Kırım’da yerlerini “daha asil bir ırkın alacağı” “Tatar tiplerden ve Asyalı geri kalmışlıktan” bahsediyorlardı. Hitler, 16 Temmuz 1914’de “Kırım’ın bütün yabancıların sürüleceği veya tahliye edileceği saf bir Alman kolonisi olacağına” karar vermişti.

Sayfa Sayısı: 336

Baskı Yılı: 2009

Sayfa Sayısı: 304

Baskı Yılı: 2009

Dili: Türkçe

Yayınevi: Selenge

ISBN: 9789758839655

KIRIM HANLIĞI TARİHİ

kirim-hanligi-tarihi

Türkiye’de Osmanlı Devleti Tarihi adlı hacimli eseriyle tanınan Joseph von Hammer-Purgstall’ın Kırım Hanlığı Tarihi adıyla çevirdiğimiz bu eserinin orijinal ismi “Türkçe Kaynaklara Göre Osmanlı Hakimiyeti Altındaki Kırım Hanlığı Tarihi, Şahin Giray’ın Bir Gazeli Ekiyle Birlikte” (Geschichte der Chane der Krim unter Osmanischer Herrschaft aus Türkischen Quellen, Zusammengetragen mit der Zugabe einen Gasels Schaingerai’s) şeklindedir.

Zengin bir kaynakçaya sahip olan eserde yazar, Osmanlıca birçok elyazma eser, resmi yazı, kanunname ve tezkirelerin yanı sıra Osmanlı Devleti tarihiyle ilgili birçok eserden de yararlanmıştır. Bu yönüyle Osmanlı tarihine meraklı olanları da ilgilendiriyor. Özellikle Osmanlı Devleti ile Kırım Hanlığı ilişkilerini ele almış olması kitaba bir özellik katıyor.

Sayfa Sayısı: 197

Baskı Yılı: 2013

Dili: Türkçe

Yayınevi: İnsan Yayınları

ISBN: 9789755746746

KIRIM SAVAŞI

kirim-savasi

1853-1856 arasında gerçekleşen Kırım Savaşının tarihte pek çok yankısı oldu: Hafif süvari alayının saldırısı, Sivastopol kuşatması, Selimiye kışlasında lambasıyla dolaşan Florence Nightingale. O dönemde yaşayanlar için bu, “Rusya’ya karşı verilen büyük savaş”tı. Kaderin garip bir cilvesiyle bu savaşta İngiltere’nin müttefikleri geleneksel düşmanı Fransa ve müslüman Osmanlı İmparatorluğuydu. Kırım Savaşı top, tüfek, buharlı savaş gemileri, telgraf ve demiryolunun kullanıldığı “modern” savaşların ilkiydi. Ama İngiliz askerleri bu savaşta yine eski renkli üniformalarını giymiş ve Avrupa’daki son süvari saldırısında rol almıştı. Efsaneleri gerçeklerden ayıran bu büyüleyici kitapta sıradan askerlerin gerçek hikâyesini, 1854-55’in o korkunç kışından sağ çıkanların tanıklıklarıyla okuyacaksınız.

Sayfa Sayısı: 560

Baskı Yılı: 2015

Dili: Türkçe

Yayınevi: Alfa Yayıncılık

ISBN: 9786051069746

KIRIM – TATAR ATASÖZLERİ

kirim-tatar-atasozleri

Dil çalışmalarının önemli bir konusu atasözleridir. Bir dilin atasözlerinin toplanması, incelenmesi, dilin lehçelerine ait atasözleriyle karşılaştırmalar yapılması, aynı atasözlerinin değişik dillerde rastlanan paralel şekillerinin tespiti, atasözlerindeki anlatım biçimleri, anlam olayları, arkaik kelimelerin açıklanması gibi çalışmalar, dilciler tarafından yapılırlar. Her dilde olduğu gibi bazı atasözleri zamanla unutulmakta, izlerine ancak tarihî metinlerde rastlanmaktadır. Dilcilerin görevi, bu atasözlerini de ortaya çıkarmak ve incelemektir.

Kökleri çok eski çağlara kadar giden atasözleri, Türk dilinin bugün varolan lehçelerinde canlı bir şekilde yaşamaktadır. Sözlü ve yazılı dil içerisinde geniş bir kullanım alanına sahip atasözleri, aynı zamanda bu geniş Türk coğrafyasında birbirine olan benzerlikleri ile de ilgi çekici bir dil malzemesi olarak karşımıza çıkar.

Bu çalışma, Asya’nın geniş bozkırlarından Avrupa içlerine kadar yayılan Türk dilinin bir kolunun, Kırım Tatarcası’nın atasözlerini ele almaktadır. Tarihin çok eski zamanlarından itibaren Hunlar, Bulgarlar, Avarlar ve Peçenekler, Kırım çevresinde etkili olmuşlar; Alanlar, Grekler ve Slâvlar da Kırım coğrafyasında izler bırakmışlardır. Bir geçiş noktasında yer alan Kırım, birçok dilin ve kültürün yaşadığı ülke hâline gelmiştir. Bütün bu çeşitliliğe rağmen Türk dili ve kültürü, Kırım’da yüzyıllar boyunca ayakta kalmayı başarmıştır.

Sayfa Sayısı: 120

Baskı Yılı: 2012

Dili: Türkçe

Yayınevi: Doğu Kitabevi

ISBN: 9786055296056

SÜRGÜNDE YEŞEREN VATAN KIRIM

surgunde-yeseren-vatan-kirim

“Vatan sevgisi, sürgünde yeşertildi. Zaman zaman hikâye oldu çocuklara anlatıldı, zaman zaman türkü oldu dilden dile dolaştı. Bu türkü ‘Bizim Türkümüz’… Oya oya, dantel dantel örülen, nakış nakış süslenen türkümüz…” Güzelliği adıyla başlayıp yer yer şiir gibi bir üslupla devam eden bu eserin bir özelliği de Kırım’a giren ilk Türk gazetecisi Kemal Çapraz’ın kaleminden çıkmış olması… Kırım Türklerinin çektiği çileler, sıkıntılar; beslediği umutlar; olaylar karşısında yılmayan, yıkılmayan Türk’ün azmi hemen her sayfada karşımıza çıkıyor… Onlarla sevinip onlarla üzülüyor; onlarla gülüyor, onlarla birlikte dertleniyor ve Türklüğün geleceğine bir başka bakıyorsunuz.

Sayfa Sayısı: 166

Baskı Yılı: 2012

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ötüken Neşriyat

ISBN: 9789754379105

KIRIM – SON HAÇLI SEFERİ

kirim-son-hacli-seferi

Osmanlı İmparatorluğu, İngiltere, Fransa ve Piemonte koalisyonu ile Rusya’yı karşı karşıya getiren Kırım Savaşı’nın devasa çapı ve yol açtığı büyük insan kaybı daha sonraki iki dünya savaşıyla gölgelenmiştir. Üçte ikisi Rus olmak üzere en az 750 bin askerin çarpışmalarda ya da hastalıklar yüzünden hayatını kaybettiği bu savaş, beraberinde getirdiği sivil kayıplar, katliamlar ve sürgünlerle ilk topyekûn savaştı.

Kırım Savaşı ayrıca yeni sanayi teknolojilerinin, modern tüfeklerin, buharlı gemilerin, demiryolu ve telgraf gibi yeni lojistik ve iletişim biçimlerinin devreye girdiği, savaş muhabirleri ve fotoğrafçıların doğrudan sahnede yer aldığı modern savaşın ilk örneğiydi.

Rusya üzerine çalışmalarıyla tanınan İngiliz tarihçisi Orlando Figes bu kitabında Kırım Savaşı’nı, yalnızca katılanlar üzerinde büyük etkiler yapan bir büyük güçler çarpışması olarak değil, ihmal edilen yanıyla bir din savaşı olarak da ele alıyor. Savaşın İngiliz, Fransız, Rus ve Osmanlı kaynaklarının yanı sıra unutulmuş askerlerin, hemşirelerin, gazetecilerin tanıklıklarına da dayanan etkileyici bir anlatımı.

Sayfa Sayısı: 520

Baskı Yılı: 2012

Dili: Türkçe

Yayınevi: Yapı Kredi Yayınları

ISBN: 9789750823077

GASPIRALI

gaspirali

İsmail Gaspıralı’nın 1883-1914 yılları arasında Tercüman gazetesinde yayımlanan dil, edebiyat ve seyahat konulu belli başlı yazıları, ilk defa bu kitapta bir araya gelmiştir. Gaspıralı’nın “Ortak Türk Dili (veya “Edebî Türk Dili) hakkındaki görüşü genel olarak bilinse de, onun niçin böyle bir şeye lüzum tam olarak anlaşılamamıştır. Aslında Gaspıralı, Avrupa bilim ve tekniğine, ortak Türk kültürü ve Türk diline dayalı modern bir Türk kimliği oluşturma (tek Türk milliyeti) fikrindeydi. Bunu oluşturabilmek için de Türk dünyasında “Ortak Edebî Dile, “Ortak Modern Edebiyata, “Ortak Eğitime (Usul-i Cedid’e) ihtiyaç olduğunu düşünüyordu. Yani onun ideali; tek millet, tek dil, tek kültür idi. Kitapraki “Dil ve “Edebiyat yazıları, onun bu idealini bir bütün olarak yansıtmaktadır. “Seyahat Yazıları ise İsmail Gaspıralı’nın değişik zamanlarda, Türkiye, Türkistan, Mısır, Hindistan gibi değişik yerlere yaptığı yolculukların izlenimlerini yansıtmaktadır. Bu yazıları da bize, özellikle Türk dünyası, İslâm alemi hakkındaki düşüncelerini derli toplu olarak öğrenme imkânı verir.

Sayfa Sayısı: 512

Baskı Yılı: 2015

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ötüken Neşriyat

ISBN: 9789754376760

TÜRKİYE’DEKİ KIRIM TATAR VE NOGAY KÖY YERLEŞİMLERİ

turkiyedeki-kirim-tatar-ve-nogay-koy-yerlesimleri

Kırım Hanlığı’nın halkı olan Kırım Tatarları ve Nogaylar, Osmanlı Devleti’ne ve Türkiye Cumhuriyeti’ne göç eden en kalabalık topluluklardandır. Yüz binlerce Kırım Tatarı’nın ve Nogay’ın göçü, Osmanlı Devleti ve onun halefi Türkiye Cumhuriyeti’nin demografik yapısında hayatî değişikliklere yol açtı. Konunun önemine rağmen, Türkiye’ye Kırım Tatar ve Nogay göçlerinin hikâyesi, göçmenlerin ve onların ahfadının yerleştikleri yerlerdeki serencamı hususunda günümüze kadar pek az şey yazıldı. Özellikle, Kırım Tatarlarının ve Nogayların Türkiye’deki dağılımları, yaşayışları, koruyabildikleri ölçüde otantik dil ve kültürleri, birbirleriyle ve diğer toplumlarla ilişkileri gibi konular akademik seviyede yeterince işlenmedi.

Osmanlı Devleti ve Türkiye Cumhuriyeti’nde, Kırım Tatar ve Nogay muhacirler büyük ölçüde köylere iskân edildiler. Öte yandan, şehir ve kasabalara da muhacirler yerleştirildiği gibi, köylere iskân edilenlerin veya onların soyundan gelenlerin pek çoğu da zaman içinde şehirlere taşındı. Hakan Kırımlı’nın tüm Türkiye coğrafyasını kapsayan elinizdeki çalışması, Kırım Tatarlarının ve Nogayların yaşamış oldukları köyleri, bu toplulukların geçmişteki ve bugünkü dağılımını ortaya koyuyor. Kırım Tatarlarının ve Nogayların günümüz Türkiye’sinde yaşadığı köylerin hangileri olduğunu belirleyen Kırımlı, neredeyse bütün Türkiye coğrafyasına yayılmış olan bu köylerin genel yapısını ve özelliklerini inceliyor. Çalışmanın ilk kısmında, hangi toplulukların Kırım Tatarı veya Nogay olarak adlandırılması gerektiği sorunu ile genel olarak göç ve iskân süreci ele alınıyor. Kitabın ikinci kısmında ise bahsedilen köylerin tarihî, etnografik, kültürel ve sosyal profilleri müstakil olarak sunuluyor…

Baskı Yılı: 2012

Dili: Türkçe

Yayınevi: Tarih Vakfı Yurt Yayınları

ISBN: 9789753332835

OSMANLI DÖNEMİ KIRIM EDEBİYATI

osmanli-donemi-kirim-edebiyati

Sayfa Sayısı: 244

Baskı Yılı: 2012

Dili: Türkçe

Yayınevi: Kurgan Edebiyat

ISBN: 9789752676435

KIRIM HARBİ’NDE SİLİSTRE MÜDAFAASI

kirim-harbinde-silistre-mudafaasi

Kırım Harbi olarak anılan 1853-56 Osmanlı Rus Savaşı, sadece Osmanlı İmparatorluğu’nun değil Avrupa tarihinin de dönüm noktalarından biriydi. Askeri Müze Müdürü Ferik Ahmed Muhtar Paşa, bu savaş üzerine yazılmış yerli ve yabancı anılarla tetkikleri karşılaştırmalı olarak Osmanlı okuyucularına sunmaya karar verir. Yirminci yüzyıl başlarında basılan bu eser, modern dünyanın mühim bir parçası olan eleştirel araştırma yönteminin başarılı bir örneğidir:

Kırım’da savaşmış Rus, Fransız ya da İngiliz subayların anıları, Osmanlı zabitlerininkilerle; yine bu farklı ülkelerin araştırmacılarının yazdıkları Osmanlı belgeleriyle ve kaynaklarıyla birlikte yan yana, karşılaştırmalı ve dipnotlu olarak bu kitapta yer alır. Kırım Sefer-i Meşhûru Harbi Evâilindeki 1270 “Osmanlı-Rus” Tuna Seferi ve Bunun Nihayetindeki Silistre Müdafaa-i Kahramanânesiadıyla basılmış bu eser, günümüz okuyucusu için ayrıca notlandırılıp kullanımdan kalkmış sözcükleri güncellenerek yayına hazırlandı…

Sayfa Sayısı: 259

Baskı Yılı: 2014

Dili: Türkçe

Yayınevi: İş Bankası Kültür Yayınları

ISBN: 9786053322221

MÜŞAVİR PAŞANIN KIRIM HARBİ ANILARI

musavir-pasanin-kirim-harbi-anilari

1853-56 arasında Rusya’ya karşı Osmanlı İmparatorluğu, Fransa, İngiltere ve Sardinya Krallığı ittifakının birlikte savaştığı Kırım Harbi, çağımızda pek çok tekniğin ve yöntemin ilk kez kullanıldığı benzersiz bir harpti.

Osmanlılar ilk kez Batı Avrupa devletlerinin ordularıyla ittifak kurarken, ilk siper savaşları, ilk telgraflı iletişim, ilk savaş fotoğrafları, ilk savaş muhabirleri de tarih sahnesine bu savaşta çıkmıştı. İttifak, ilk olmanın pek çok sancısıyla yürümüştü: Batılılar Osmanlı ordusunun âdetlerini, zihniyetini, kendine özgü gerekliliklerini anla(ya)mıyor, bundan dolayı da büyük bedeller ödeniyordu.

Osmanlı ordusunda danışman olarak görev yapan Sir Adolphus Slade, Osmanlılarla Müttefikler arasında iletişimi sağlamaya çalışırken bu anlamazlığı gidermek için elinden geleni yapmış, ancak genellikle hayal kırıklığına uğramıştı.

Savaşa dair anılarından oluşan bu kitabında da konuyu adeta bir Osmanlı’dan daha Osmanlı bir tutumla savunmuştur. Hizmetinde olduğu devlete yaranmak istediği izlenimi yaratmamak için de anılarını yayımlamak üzere ülkesine döndükten sonra bir yıl beklemişti.

Kırım Harbi’ni tarafsız ve sözünü kimseden esirgemeyen bir kalemden okumak isteyenler için…

Sayfa Sayısı: 496

Baskı Yılı: 2012

Dili: Türkçe

Yayınevi: İş Bankası Kültür Yayınları

ISBN: 9786053605706

KIRIM HANLIĞI VE ÇÖKÜŞ SEBEPLERİ

kirim-hanligi-ve-cokus-sebepleri

Osmanlı Devleti için oldukça mühim olan Kırım Hanlığı, Osmanlı halifesinin yanında seferden sefere koşmuş, Karadeniz’in kuzeyinde, Kafkaslarda, Sibirya’da ve Doğu Avrupa’da yaşayan milletlerin tarihine tesir etmiş, Moskova Prensliği’ne asırlar boyu nefes aldırmamıştır. Tarihte önemli bir görevi üstlenmiş olan Kırım Hanlığı’nın yıkılışı, Osmanlı Devleti’nde büyük bir üzüntü kaynağı olmuştur.

Kırım’ı ilhak edip, gayri hukuki bir şekilde halkını soykırıma uğratarak ve sürgün ederek içini boşaltan siyasi güçlerin iktidarları da yok olup gitmiştir. Topraklarını kaybeden Kırım halkının vatana dönüş mücadeleleri, günümüze kadar devam edip gelmiştir. Kırım Türklerinin tarihinden alınacak çok dersler vardır. Bu saha ihmal edilerek layıkıyla çalışılmamıştır. Maksadımız, bu mütevazı çalışmamızla, araştırmacıların dikkatini bu alana çekebilmek suretiyle Kırım ve Osmanlı tarihine katkıda bulunmaktır.

Sayfa Sayısı: 312

Baskı Yılı: 2014

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ensar Neşriyat

ISBN: 9786059991117

KIRIM SAVAŞI VE MODERN AVRUPA’NIN DOĞUŞU

kirim-savasi-ve-modern-avrupanin-dogusu

Kırım Savaşı çoğunlukla Doğu Meselesindeki çarpıcı olaylardan biri olarak görülür; hem mağlup Rusya’nın hem de savaşçı olmayan Avusturya’nın çapını küçülterek Avrupa’daki güç dengesini değiştiren kesin bir mücadele olarak öne çıkmıştır.

Rusça, Fransızca ve İtalyanca kaynaklar ile İngiliz arşivlerinde şimdiye dek işlenmemiş malzemeyi etkin bir şekilde kullanan Palmer konuyla ilgili ülkelerin görüşlerini de ortaya koyuyor. Kara ve donanma kuvvetlerine dair olayların hepsi Büyük Devletler siyaseti ve diplomasisi bağlamında işleniyor. Avrupalı ve Baltık açıları vurgulanarak Kırım Savaşı’nı açık ve net bir şekilde odaklanan kitap bu konuya yönelik ilk kapsamlı yorum olma özelliği taşıyor.

Kırım Savaşı’nı yeni bir bakışla anlatan bu değerli kitapta Alan Palmer Balaklava Savaşı, Florence Nightingale, Stratford de Redcliffe’in savaş suçu, Lord Cardigan ve Lord Lucan arasındaki rekabet ve ingilizlerin yurtseverlik coşkusu gibi kavramlara ilişkin efsane ve önyargıları ortaya koyuyor.

Sayfa Sayısı: 380

Baskı Yılı: 2014

Dili: Türkçe

Yayınevi: Alfa Yayıncılık

ISBN: 9786051068336

KIRIM HANLIĞI VE OSMANLI – RUS SAVAŞLARI

kirim-hanligi-ve-osmanli-rus-savaslari

Rusya, Osmanlı imparatorluk tarihinin son üç yüzyılına damgasını vuran devletlerin başında gelir. İki devlet arasındaki ilk münasebetler Fatih Sultan Mehmet’in Karadeniz’in kuzeyindeki Ceneviz kolonileri olan Kefe ve çevresini yani Kırım Hanlığını ele geçirmesi ile başlamıştır. Ancak bu münasebetler Osmanlıların Avrupa ve Güney Doğu Asya ile meşgul olmasından dolayı o dönemde fazla gelişmemiştir. İlerleyen dönemlerde iki imparatorluğun coğrafi konumları, jeopolitik koşulları ve aralarındaki ticari ve siyasi rekabet çatışma ortamının doğmasına sebebiyet vermiştir. Özelikle I. Petro ile başlayan Rus yayılmacı ve sıcak denizlere ulaşma siyasetinin hedefinde Osmanlı Devleti’nin bulunması bu durumun ortaya çıkmasında asıl etken olmuştur. Daha sonra Rus tahtına çıkan hükümdarlar ve özellikle Çariçe II. Katerina tarafından bu siyasetin devam ettirilmesi Osmanlı Devleti’nin büyük toprak kayıplarına neden olduğu gibi, devletin gerileme ve dağılma sürecine girmesinde de en büyük etkeni teşkil etmiştir. İki imparatorluk arasında başlayan ilk çatışma ortamının ağırlık merkezini ise uzun yıllar Rus zulüm ve işkencelerine maruz kalacak olan Kırım Hanlığı ve Kırım Türklüğü oluşturur.

Sayfa Sayısı: 296

Baskı Yılı: 2013

Dili: Türkçe

Yayınevi: Selenge

ISBN: 9789758839957

DOĞU AVRUPA TÜRK MİRASININ SON KALESİ KIRIM

dogu-avrupa-turk-mirasinin-son-kalesi-kirim

Kırım, stratejik ve jeopolitik ehemmiyeti yüksek olduğundan her zaman büyük mücadelelere sahne olmuştur. Altın Orda Hanlığı (1242-1502) gücünü kaybedince Kırım Hanlığı (1441-1783) yükselmiştir. XV. asırda Osmanlı hakimiyetine girdikten sonra (1475) siyasi bakımdan iki bölgeye ayrılan Kırım’ın Ceneviz hâkimiyetindeki sahilleri merkeze bağlanırken, Yayla Dağlarının kuzeyindeki bozkırları Kırım Hanlığı’na bırakılmıştır.

Yaklaşık 300 yıl boyunca Osmanlıların iktisadî düsturlarını tatbik ederek halkın huzur ve adalet içinde yaşamasını sağlayan hanlık, Moskova’nın Karadeniz’e inmesine set çekmiştir. Ancak son Kırım hanı Şahin Giray’ın ihanetiyle müstakilliyet adı altında Rusya’ya bağlanmış (1774 Küçük Kaynarca Antlaşması), Osmanlı dünyasından koptuktan sonra, önce ekonomik, sonra da siyasî manada çöküşe geçen hanlığın istiklali Rus Çarlığı’nın 1783’te Kırım’ı cebren işgaliyle sona ermiştir. Rus işgali, Kırım’daki Türk-İslam Medeniyeti açısından büyük yıkımların başlangıcı olmuş; saray, cami, medrese, kütüphane, han, hamam gibi maddi kültür mirası yok edilmiş; sosyal ve kültürel hayat tahribata uğramış ve daha da vahimi bölge insanı öz vatanlarından koparılarak bilmedikleri coğrafyalara sürgün edilmiştir.

Bu eser, sahasında mütehassıs akademisyenler tarafından kaleme alınan on beş makaleden meydana gelmektedir. Makalelerde Kırım Hanlığı’nın tarihî, idarî, hukukî, sosyal, iktisadî, dinî ve kültürel yapısı tahlil edilmiş; mimarî ve sanat eserleri ele alınmış; hanlığın kurucu kabilelerinden Şirinler ve Mangıtlar incelenmiştir. Bunun yanında Kırım halkının yirminci yüzyılda maruz kaldığı zulüm, kırım ve tehcir hadiseleri ve günümüzde Kırım meselesinin geldiği nokta uluslararası konjonktürde değerlendirilmiştir.

Sayfa Sayısı: 432

Baskı Yılı: 2015

Dili: Türkçe

Yayınevi: Çamlıca Basım Yayın

ISBN: 9786059964388

KIRIM’IN ÇEHRELERİ

kirimin-cehreleri

Uzun tarihi boyunca sayısız kere istila edilen, topraklarında antik çağlardan beri farklı egemenliklerin hüküm sürdüğü, farklı etnik ve dini topluluklara, kolonilere, krallıklara ev sahipliği yapan Kırım, tarih boyunca önemini hiçbir zaman yitirmemiştir.

Birinci Dünya Savaşı’ndan önce bölgeyi gezen ve bir süre Kırım’da yaşayan Baronne L. de Wrangell, Kırım’ın Çehreleri adlı eserinde bu çeşitlilikle zenginleşen Kırım’ın tarihsel gelişimini antik çağlardan günümüze dek arkeolojik, siyasal, askeri, sosyal, etnik ve kültürel şekillenmelere de ışık tutacak şekilde gözlemleriyle birlikte aktarıyor.

1939 yılında Fransa’da yayımlanan Kırım’ın Çehreleri, bir yandan yazarının etkileyici edebi üslubuyla zamanımızın çok gerisinde kalmış bir dönemi dile getirirken, diğer yandan sunduğu bilgilerle ve dönemsel anlatılarla tarihin nasıl katı bir yapıya sahip olmadığının karşılaştırmalı bir örneğini sunuyor.

Sayfa Sayısı: 144

Baskı Yılı: 2014

Dili: Türkçe

Yayınevi: Tarih Vakfı Yurt Yayınları

ISBN: 9789753333139

KIRIM TATAR ŞARKILARI

kirim-tatar-sarkilari

Sayfa Sayısı: 208

Baskı Yılı: 1993

Dili: Türkçe

Yayınevi: Türk Dil Kurumu Yayınları

ISBN: 2880000009078

KIRIM – SAVAŞ VE DİPLOMASİ (1853-1856)

kirim-savas-ve-diplomasi-1853-1856

Kırım Savaşı, modern savaşların öncüsüdür. Bu savaşta ilk kez demiryolları, zırhlı gemiler ile mayınlar kullanılmış ve Birinci Dünya Savaşı’ndan yarım asır önce siper savaşı tekniği uygulanmıştır.

Kırım Savaşı, Florence Nightingale’in öncülüğünde kadınların önemli rol oynadığı ve telgrafın kullanılması sayesinde, savaştaki gelişmelerin anında halklara yansıtıldığı bir savaş olma özelliğini taşır.

Kırım Savaşı, Osmanlı Devleti ile Rusya arasında yapılan bir savaş olmaktan ziyade, Büyük Güçler arasındaki bir savaş olarak tarihte yerini almıştır.

Osmanlının çöküş süreci artık başlamıştır! Kırım Savaşı, Osmanlı Devleti’nin, ancak Avrupalı Büyük Güçlerin destekleriyle savaşı kazanabildiğinin ve varlığını sürdürebildiğinin açık bir göstergesidir. Ülkemizde Osmanlı’yı hortlatmak isteyenlerin, Kırım Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin niçin bu aciz duruma düşmüş olduğunu düşünmeleri ve Osmanlı’nın çöküşüne yol açan etkenleri irdelemeleri gerekir!

Sayfa Sayısı: 152

Baskı Yılı: 2015

Dili: Türkçe

Yayınevi: Tarihçi Kitabevi

ISBN: 9786054534791

KIRIM TATAR BİLMECELERİ

kirim-tatar-bilmeceleri

Türklüğe ait birer dil, edebiyat ve folklor ürünü olarak birçok zenginliği bünyesinde barındıran metinlerin filolojik esaslara göre işlenip incelenmesi, tanıtılması, diğer Türk lehçelerine aktarılması vasıtasıyla karşılaştırmalı çalışmaların yapılması Türk dili, edebiyatı ve kültürü araştırmaları için oldukça büyük önem taşımaktadır.

Vaktiyle Şevket Asanov, Ablaziz Veliyev tarafından toplanan, 1988’de Taşkent’te Kril harfleriyle sunulan bilmece derlemeleri, Tapmacalar (Kırım Tatar Bilmeceleri), bu çalışmanın konusunu teşkil etmektedir.

Çalışma, Kril harfleriyle düzensiz ve standart olmayan bir imla ile yazılmış bilmecelerin standart bir şekilde Latin harflerine aktarılmış çeviri yazısını, Türkiye Türkçesine çevirisini, metnin tüm söz varlığını ortaya koyan, her kelimenin metin içinde geçtiği yerlerin belirtildiği kelime indeksini ve ek olarak, esas alınan metnin Kril harfli örneklerini içermektedir.

Kırım’daki unutulmakta olan Türk kültürü önce bilinmek sonra yaşatılmak ve tanıtılmak, böylelikle gelecek kuşaklara aktarılmak mecburiyetindedir. Kırım Tatar Bilmeceleri ile işte bu ideale bir katkı sağlamak ümidi duyulmuştur.

Sayfa Sayısı: 184

Baskı Yılı: 2013

Dili: Türkçe

Yayınevi: Derin Yayınları

ISBN: 9786055500887

KIRIM TATAR MASALLARI

kirim-tatar-masallari

Sayfa Sayısı: 554

Baskı Yılı: 2010

Dili: Türkçe

Yayınevi: Kömen Yayınları

ISBN: 9789756527580

KIRIM TATAR FOLKLORU

kirim-tatar-folkloru

Sayfa Sayısı: 381

Baskı Yılı: 2013

Dili: Türkçe

Yayınevi: Kömen Yayınları

ISBN: 9786055184117

KIRIM TÜRKLERİ

kirim-turkleri

Ant etkenmen milletimin yarasını sarmaga

Nasıl bolsun eki kardaş birbirini körmesin?

Onlar için ökünmesem, mugaymasam, yaşasam.

 

Ant etkenmen şu karangı curtka şavla serpmege,

Nasıl bolsun zavallı kardaşlarım inlesin?

Bunu körüp buvsanmasam, mugaymasam, yanmasam

Yüregimde kızıl kanlar kaynamasın, kurusun

 

Ant etkenmen, söz bergemen millet içün ölmege,

Bilip örüp, milletimin köz yaşanı silmege.

Bilmıy, körmıy, bin yaşasam, kurultaydı han bolsam

Kene bir kun mezarcılar kelir meni kömmege

Sayfa Sayısı: 208

Baskı Yılı: 2010

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ensar Neşriyat

ISBN: 9786055623043

KIRIM’IN EBEDİ SESİ CENGİZ DAĞCI

kirimin-ebedi-sesi-cengiz-dagci

Günümüzde başta Ermeni lobileri olmak üzere çeşitli lobilerin Türkiye’yi zor duruma düşürme çabaları, büyük ölçüde bizim geçen yüzyıldaki acılarımızın edebiyata ve sinemaya yansımayışındandır. O korkunç acılarımız için hikâyeler ve romanlar yazmadık. Belgeseller ve filmler çekmedik. Ağıtlar bestelemedik. Resimler yapmadık… Acılarımız, ölenlerle gömüldü gitti. Onların anaları, babaları, kardeşleri, sevgilileri… sadece birkaç türkü, birkaç ağıt yaktılar. Bu acıyı sadece onlar duyuruyor şimdi gönüllere… Bu çekilenleri asıl duyuracak olanlar; aydınlar, edebiyatçılar, şairler, tiyatrocular, sinemacılar gibi yetişmiş ve evrensel dille konuşabilecek insanlardır…

Dünya, ancak o zaman bu büyük trajediden haberdar olur. 93 Harbi’nden İstiklâl Savaşı’na uzanan süreçte verdiğimiz beş milyon kaybın, Türk’e karşı yapılmış acımasız bir soykırım olduğu, işte o zaman apaçık ortaya çıkar. Ne acıdır ki, bunu bizim aydınımız ve edebiyatçımız yapamadı…

Bir kişi hariç…

O kişi, Cengiz Dağcı’dır.

Dağcı, Kırım Türklerine uygulanan soykırımı, kardeşlerimizin çektiği acıları, hiç silinmeyecek şekilde eserlerine nakşetti. Cengiz Dağcı’nın yalnız ve onurlu mücadelesini bu kitapla daha yakından tanıyacaksınız.

(Arka Kapak)

Sayfa Sayısı: 240

Baskı Yılı: 2010

Dili: Türkçe

Yayınevi: Türk Edebiyat Vakfı Yayınları

ISBN: 9789756186510

KIRIM’IN İDARÎ VE SOSYO-EKONOMİK TARİHİ (1600 – 1774)

kirimin-idari-ve-sosyo-ekonomik-tarihi-1600-1774

Kırım, tarih boyunca çeşitli milletlerin en önemli uğrak yerlerinden biri olmuştur. Öyle ki Kırım; İskitlerden Romalılara, Hazarlardan Selçuklulara ve Osmanlılardan Ruslara kadar bölgedeki hemen her devlet için sahip olunması gereken kıymetli bir hazine olma hüviyetini hiçbir zaman kaybetmemiştir. Haddizatında 20. ve 21. Yüzyıllarda yaşanan siyasî, askerî ve ticarî gelişmeler Kırım’ın öneminden bir şey kaybetmediğini, bilakis kıymetinin katlanarak arttığını ispatlar mahiyettedir. Ömer Bıyık’ın hazırlamış olduğu Kırım’ın İdarî ve Sosyo-Ekonomik Tarihi başlıklı çalışması, Kırım’ın Osmanlı İmparatorluğu döneminde nasıl bir gelişme kaydettiğini birinci el kaynaklara dayanarak açıklıyor. Kırım Hanlarının seçiminden şehirlerin idaresine, sosyal hayatın veçhelerinden ticarî faaliyetlere kadar Kırım’da cereyan eden hadiseler ayrıntılı bir şekilde gözler önüne seriliyor.

Sayfa Sayısı: 300

Baskı Yılı: 2014

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ötüken Neşriyat

ISBN: 9786051551470

KIRIM DRAMI

kirim-drami

Dünyanın görmediği zulüm Kırım Türkleri, asırlar boyunca yaşadıkları vatanın stratejik öneme sahip olmasından dolayı sürekli olarak Rusların baskısı altında kalmışlardır. Osmanlı İmparatorluğunun Karadenizin kuzeyinden çekilme mecburiyeti bölge için sonun başlangıcı olmuştur…

Fatih Sultan Mehmet zamanında Osmanlı himayesine giren Kırım Tatar Hanlığı, Karadeniz siyaseti çerçevesinde hep bir güvenlik unsuru olagelmiştir.

Ancak 1774 tarihli Küçük Kaynarca Anlaşmasıyla, Kırımın Osmanlı himayesinden çıkışı sonrasında 1783te Rusya tarafından ilhakı, Kırım Türklerinin hayatında, günümüze kadar sürüp gelen çok dramatik ağır olayların yaşanmasına sebep olmuştur.

134 yıl boyunca Rus Çarlığı tarafından yok edilmeye çalışılan Kırım Türkleri, 1917 yılındaki Sovyet Devriminden sonra aksine vaadlere rağmen daha beter imha hareketlerine maruz kalmış, tarihin büyük kan dökücülerinden Stalin, 1944 senesinde Türkleri yerlerinden, yurtlarından kazıyarak, hayvan vagonlarında Sibiryalara, Rusya içlerine sürmüştür. O zoraki göçlerde birçok muhacirin yollarda öldüğünü söylemeye gerek yok. Fakat dünya, Ermenilere dair her iddiaya kulak kabartırken bu insanlara yapılan zulmü hiçbir zaman görmemiştir.

İşte bu eser, Sovyetler Birliği döneminde Kırım Tatar Türklerinin maruz kaldığı kitlesel sürgün hareketini işlemektedir.

Bir halkın tamamen kendi dallarına tutunarak, sırtını kimseye dayamadan, her sene 18 Mayıs gününü soykırım günü ilan edelim diye uluslararası arenada ağlamadan, kan akıtmadan, kana bulaşmadan, onur ve vakarla verdiği varoluş ve vatana dönüş mücadelesini anlatmaktadır.

HATIRALARDA CENGİZ DAĞCI

hatiralarda-cengiz-dagci

Yazarın kendi kaleminden hatıraları…

Baskı Yılı: 2007

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ötüken Neşriyat

ISBN: 9799754372808

KORKUNÇ YILLAR

korkunc-yillar

Henüz öğrenci iken, askere alınan ve ikinci Dünya Savaşı’na sürülen Kırımlı bir gencin, Teğmen Sadık Turan’ın acıklı hikâyesi. Roman, Teğmen Sadık Turan’ın hatıraları olarak anlatılmaktadır. Rusların zulmünden kaçarken Almanlara esir düşer ve esir kampında bir arada tutunmaya çalışan bir avuç arkadaşıyla Almanlar tarafından kurulan Türkistan Kurtuluş Lejyonuna katılır. Ruslarla Almanların arasında kalan ve birinden zulüm diğerinden iki yüzlülükten başka bir şey görmeyen Kırım Türklerinin yalnızlıkları…

Sayfa Sayısı: 254

Baskı Yılı: 2015

Sayfa Sayısı: 169

Baskı Yılı: 2006

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ötüken Neşriyat

ISBN: 9789754370621

DÖNÜŞ

donus

“Sabahları sokakta duruyor, sırtımı binaların duvarlarına dayayıp kaldırımda koşuşup oynayan çocuklara bakıyor, onların yanına varıp onlarla beraberce oynayasım ve sevinesim geliyordu. Fakat kendilerini ürkütmemek için ancak uzaktan seyredebiliyordum. Gene de onlara bakarken kalbimin en derin bir yerinde hayattan büsbütün kopmadığımı hisseder ve gözlerimi kapatıp uzak Kırım’ı, Gurfuz’u görürdüm.Evet, orda. Dedemin, babamın kemikleri gömülü toprakta. Yalnız orada. Doğduğum topraklarda. Oranın göğü altında, Oranın insanları arasında hayat bütün sıcaklığıyla beni bekliyordu sanki.””Ve işte iki gün önce yılbaşı gecesi herkes mutlu, herkes şen ve mesut, yeni yılı karşılarken ben aç ve donuk, Sovyet Elçiliğinin taş merdivenleri üstünde durdum. Ruslar nezaketle karşıladılar beni ve iki gün sonra Kırım’a dönebileceğimi bildirdiler…”

Sayfa Sayısı: 112

Baskı Yılı: 2016

Sayfa Sayısı: 79

Baskı Yılı: 2000

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ötüken Neşriyat

ISBN: 9789754371987

O TOPRAKLAR BİZİMDİ

o-topraklar-bizimdi

Kırım’ın İkinci Dünya Savaşı sırasında Sovyet idaresi altındaki çaresizliğinin hikayesi.

Sayfa Sayısı: 514

Baskı Yılı: 2015

Sayfa Sayısı: 322

Baskı Yılı: 2006

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ötüken Neşriyat

ISBN: 9789754370416

YURDUNU KAYBEDEN ADAM

yurdunu-kaybeden-adam

Esirlikten kurtulan ama hürriyetin tadına varamayan Cengiz Dağcı’yı anlatır.“Yurdunu kaybeden adam için hürriyetin bile bir manası kalmadığını şimdi anlıyorum. İçinde doğduğum, gülüp oynadığım yerlerde benim dilim konuşulmuyor artık. Bir zamanlar, o topraklarda dilimi konuşan insanların ne olduklarını da bilmiyorum. Son fırtına, ağacı devirdi. Bizler, uçurduğu birkaç yaprak, boşlukta yolunu şaşırmış, ümitsiz ve şaşkın, meçhul bir geleceğe doğru, yalpa vurup duruyoruz.”

Sayfa Sayısı: 256

Baskı Yılı: 2015

Sayfa Sayısı: 183

Baskı Yılı: 2006

Dili: Türkçe

Yayınevi: Ötüken Neşriyat

ISBN: 9789754370614

KIRIM ŞARKILARI / CRIMEAN SONGS

kirim-sarkilari-crimean-songs

Albümdeki tüm eserler Anonim dir…. Yaklaşık iki yıllık bir araştırma ve ön çalışma sonucu oluşturulmuştur….Albümdeki tüm eserleri kemana uyarlayan ve icra eden Metin Batur’dur ve albümdeki tüm eserleri düzenleme ve icra eden Mamed Dzafarov’dur yaklaşık bir yüzyıldır süren göç – zorunlu göç ve 1944 yılı büyük sürgün ve soykırımı nedeniyle Romanya, Bulgaristan, Türkiye’ye yoğun olmak üzere tüm Avrupa ya göç etmiş Kırım Tatarlarının Kültürel mirasına sahip çıkmak ve o Kültürel eserleri günümüzde Türkiye’de yaşayan Kırım Tatarları ve Türkiye’deki dinleyicilere aktarmak amaçlı bir çalışmadır…

Zaman içinde unutulmuş ve hatta haberdar bile olunmayan bu kültürü anlatmaktır amaç…Geçmişimizle yüzleşmek… Sanıldığının aksine çok zengin bir müzik kültürüyle yeniden tanışmaktır…. Albümü yapmaktaki bir diğer amaç ise 2014 yıllındaki Rusya’nın Kırım’ı İlhakı ile daha da zorunlu hale gelmiş olmasıdır…. Zira Korunmaya muhtaç Kültürler kapsamındadır Kırım Tatar dili kültürü, sanatı ve müziği…

Albüm İçeriği

  1. Kara Ker Atım
  2. Kaba
  3. Ey Güze Kırım
  4. Kalabalık
  5. Kadifeden Kesesi
  6. Port Arthur
  7. Sevda Düştü Başıma
  8. Men Anemnın Bır Kızı Edım
  9. Ay Dolayım
  10. Çalaşım

Disk Sayısı: 1

ISBN: 8681072380584

ESKİ FOTOĞRAFLARDA BİR ZAMANLAR KIRIM

eski-fotograflarda-bir-zamanlar-kirim

Eski Fotoğraflarda Bir Zamanlar Kırım , XXI. Dizi, Sayı: 9, 2006 , GalinaVatslavovna DLUJNEVSKAYA, Hakan KIRIMLI, Dimitriy Dimitriyeviç VASILYEV

İçindekiler:

Önsöz

Fotoğraf Arşivi’nde bulunan kurumlara ait koleksiyonlar için kılavuz

Fotoğraf Arşivi’nde bulunan şahıslara ait koleksiyonlar için kılavuz

Açıklamalar

I.Bölüm

1- Gözleve

2- Akyar

3- Hersonesos

4- Balaklava

5- Inkerman

6- Alupka

7- Mishor

8- Oreanda

9- Livadiya

10- Yalta

11- Gurzuf

12- Aluşta

13- Sudak

14- Kefe (Feodosiya)

15 Yenikale

16- Kerç

  1. Bölüm

1- Bahçesaray

2- Çufutkale

3- Tepekermen

4- Şuru

5- Yukarı Kermençik

6- Aşağı Kermencik

7- Karagöz

8- Avcıköy

9- Biyesala

10- KAçı Kalyon

11- Mangupkale

12- Bahçeeli

13- Laki

14- Eskikermen

15- Akmescit (Simferopol)

16- Eskikırım

17- Karasubazar

18- Ermenibazarı (Armyanskiy Bazar – Armyansk)

19- Personalia

ISBN: 975-16-1862-2

Baskı: 1. Baskı

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir