Amet Han Sultan 96 yaşında

ahmet-han-sultan-mezari-copy

 

Kırım Türkü kahraman Ahmet Han Sultan 96 yaşında.

2. Dünya Savaşı sırasında tek başına 30, grup olarak 19 Alman uçağı düşüren Ahmet Han Sultan, birçok kez Kahramanlık madalyası ile ödüllendirilmiştir.

100’ün üzerinde test uçuşu yaparak Sovyetler Birliği’nin havacılık sanayisine büyük katkılarda bulunan Ahmet Han Sultan, Sovyetler Birliği Kahramanlık Madalyası’na layık görülen yedi Kırım Türklerinden biridir.

Aldığı Madalyalar

  • İki Sovyetler Birliği Kahramanı
  • SSCB Test Pilotu Ödülü
  • Üç Lenin Nişanı
  • Beş Kızıl Bayrak Nişanı
  • Aleksandr Nevski Nişanı
  • Vatanseverlik Savaşı 1. Sınıf Nişanı
  • Kızıl Yıldız Nişanı
  • Onur Rozeti Nişanı

 

Hayatı

Amet-Han Sultan (Амет-Хан, Султан, d. 25 Ekim 1920; Alupka, Tavrida Guberniyası – ö. 1 Şubat 1971, Moskova Oblastı), Sovyet savaş uçağı pilotu. İsmi Amet-Han Soultan, Ahmet-Han Sultan, Amet-Han Sultan ve Sultan Amet-Han biçiminde de söylenir.

İkincisi 29 Haziran 1945′te olmak üzere, iki kere Sovyetler Birliği Kahramanlık Madalyası ile ödüllendirilmiştir. Bu ödüle layık görülen 7 Kırım Türkünden birisidir.

II. Dünya Savaşı sırasında 150 hava saldırısına katılmıştır. Tek olarak 30, grup olarak da 19 Alman uçağı düşürmüştür. Savaş sonrası test pilotu olarak kariyerine devam etmiştir. 1 Şubat 1971 tarihinde test uçuşu sırasındaki bir uçak kazası nedeni ile hayatını kaybetmiştir. Yaşamı boyunca 100′den fazla uçağın test uçuşunu gerçekleştirmiştir.

Babası Lak olan Amet-Han Sultan kendisini Kırım Türkü olarak tanımlamaktaydı. Ailesinin bir kısmını kurtarmasına rağmen erkek kardeşinin bir Gulag kampında ölmesini engelleyememiştir

Sovyet Ordusu’nda içlerinde Ahmet Han Sultan’ın da bulunduğu 30 bin Kırım Türkü yer almasına rağmen Stalin tarafından tüm bir halk olarak Nazi işbirlikçisi ve hain ilan edilen tüm Kırım Türk halkı, 18-20 Mayıs 1944 tarihlerinde yapılan operasyonla Kırım’dan Orta Asya, Sibirya ve Ural bölgesine sürülmüşlerdir. Resmi rakamlara göre 194.110 kişi olarak görünen sürgün edilen sayısı, gerçekte daha yüksektir. Ancak kesin bir veri olmadığından farklı rakamlar bulunmaktadır. Sürgün sırasında ve sürgünün ilk yıllarında açlıktan ve hastalıktan nüfusun %46,2’sini oluşturan 109.956 kişinin öldüğü belirlenmiştir.

Günümüz kültürüne etkisi

Kırım Türklerinin sürgününü anlatan ilk film olan 2013 tarihli Ukrayna yapımı Haytarma, Kırım’ın tüm şehirlerinin yanı sıra Kiev, Moskova, New York, Kazan ve Berlin’de gösterildi. 50. Altın Portakal Film Festivali’nde gösterilen film, Türkiye’nin çeşitli illerinden gelen Kırım Türkü kökenlilerin toplu olarak filmi izlemesine de vesile oldu. Dönüş anlamına gelen Haytarma filminde Ahmet Han Sultan’ın hayatı ve Kırım Türk halkının 18 Mayıs 1944′de Stalin tarafından sürgün edilmesi konu alınıyor. Yönetmenliğini ve başrol oyunculuğunu Ahtem Seytablayev’in üstlendiği filmde, Rus ve Ukraynalı oyuncularla birlikte Kırım sürgününü yaşamış birçok kişi de rol aldı. Film, 86. Akademi Ödülleri Yabancı Dilde En İyi Film dalında adaylık için Ukrayna’nın son üç filmi arasına girmiş ve olumlu eleştiriler almıştı.

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir